ชั่งหรือตวง? ทำไมนักปรุงน้ำหอมผสมสูตรด้วยน้ำหนัก ไม่ใช่หยด

ภาพประกอบ: Unsplash (แหล่งภาพต้นฉบับ) · ภาพประกอบเท่านั้น ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ ผลงาน หรือความร่วมมือของ Vicky Perfume
คำตอบสั้น ๆ: การชั่งน้ำหนักให้ผลซ้ำได้แม่นกว่าการตวงหรือนับหยด เพราะวัตถุดิบแต่ละชนิดมีความหนาแน่นและความหนืดต่างกัน หยดหนึ่งของน้ำมันข้นกับแอลกอฮอล์จึงมีมวลไม่เท่ากัน สูตรระดับการผลิตจึงมักเขียนเป็นเปอร์เซ็นต์โดยน้ำหนัก
1. ความหนาแน่นไม่เท่ากัน
เอทานอลมีความหนาแน่นราว 0.79 กรัมต่อมิลลิลิตรที่อุณหภูมิห้อง [1] ขณะที่น้ำมันหอมและสารสังเคราะห์หลายชนิดหนักกว่านั้น ปริมาตรเท่ากันจึงให้มวลต่างกัน
ปริมาตรยังเปลี่ยนตามอุณหภูมิ ส่วนมวลไม่เปลี่ยน การชั่งจึงเหมาะกับการผลิตซ้ำ [2]
2. ปัญหาของการนับหยด
ขนาดหยดขึ้นกับรูหลอดหยด มุมที่ถือ แรงตึงผิว และความหนืด วัตถุดิบที่ข้นอาจให้หยดใหญ่กว่า ทำให้สัดส่วนจริงคลาดจากที่ตั้งใจ
การทดลองเล็ก ๆ ด้วยหยดพอใช้สำรวจไอเดียได้ แต่เมื่อขยายเป็นหลักร้อยขวดควรแปลงเป็นสูตรน้ำหนัก
3. แนวปฏิบัติในการผลิต
ใช้เครื่องชั่งความละเอียดเหมาะกับปริมาณ บันทึกเลขล็อตวัตถุดิบ และเก็บตัวอย่างต้นแบบไว้เทียบ วัตถุดิบเข้มข้นมากมักเจือจางล่วงหน้าเป็น 10% หรือ 1% เพื่อชั่งได้แม่นยำขึ้น
สรุป
ชั่งเป็นน้ำหนักคือพื้นฐานของการผลิตน้ำหอมให้กลิ่นเหมือนเดิมทุกล็อต
คำถามที่พบบ่อย
สูตร 20% หมายถึงน้ำหนักหรือปริมาตร?
ควรระบุให้ชัด ในงานผลิตส่วนใหญ่ใช้น้ำหนัก (w/w)
ทำน้ำหอมเองที่บ้านใช้หยดได้ไหม?
ใช้สำรวจได้ แต่ผลซ้ำจะไม่แม่นเท่าการชั่ง
แหล่งอ้างอิงและอ่านเพิ่มเติม
- PubChem: Ethanol
ค่าความหนาแน่นของเอทานอล
- NIST: SI Units
หน่วยมวลและปริมาตรมาตรฐาน

